Jedni go nienawidzą, inni podziwiają. Kim jest George Soros ? 

George Soros, a właściwie György Schwartz, bo tak brzmi jego oryginalne nazwisko urodził się 12 sierpnia 1930 roku w Budapeszcie. Jego rodzice – matka Erzsébet (czyt. Erżeebet) i ojciec Tivadar byli dość zamożnymi węgierskimi Żydami. W 1936 roku rodzina zmieniła nazwisko z mającego niemiecko-żydowskie brzmienie Schwartz na Soros. Powodem tego były rosnące nastroje antysemickie na Węgrzech.

Opisując młodość George’a Sorosa warto powiedzieć kilka słów o jego ojcu – Tivadarze, który miał duży wpływ na późniejszego poglądy syna. Tivadar, z wykształcenia prawnik podczas I Wojny Światowej służył w armii austro-węgierskiej. W czasie wojny trafił on do obozu jenieckiego na Syberii, z którego następnie zbiegł. Spędził wiele miesięcy tułając się po Rosji ogarniętej rewolucją bolszewicką. Doświadczenie to bardzo go odmieniło. Po powrocie do domu przestał przykładać się do pracy i twierdził, że życie jest zbyt krótkie aby poświęcić je zarabianiu pieniędzy. Spędzał bardzo dużo czasu ze swoimi dziećmi. Podejście to odbiło się negatywnie na rodzinnym budżecie i doprowadziło nawet do sytuacji, że młody George Soros musiał prosić sąsiadów o wsparcie. Z tego okresu mogą pochodzić słowa, jakie Soros umieścił na ścianie swojego biura na Manhatannie: „Urodziłem się biedny, ale nie umrę biedny.”

W szkole Soros był raczej przeciętnym uczniem, ale wyróżniał się jako dobry mówca. Mimo tego, że nie był prymusem to opanował język niemiecki, francuski, esperanto oraz biernie znał język angielski. Znajomość tego ostatniego języka wynikała z faktu, że już jako dziecko słuchał radia BBC. Talent oratorski oraz znajomość języków obcych nie były jedynymi mocnymi stronami przyszłego miliardera. Od siódmego roku życia grywał on w „Capital”, grę podobną do znanego dziś wszystkim „Monopoly” czy „Eurobiznesu”. Oprócz tego, że bardzo dobrze sobie radził w rozgrywkach to wykazał się też kreatywnością – wymyślał nowe zasady gry, stworzył tam nawet giełdę. Z grą „Capital” związana jest pewna anegdota – gdy w latach sześćdziesiątych przyjechał na Węgry to stary znajomy zapytał go czym się teraz zajmuje. Soros zapytał go czy pamięta grę „Capital” i powiedział, że zajmuje się tym samym tylko w rzeczywistości.

W marcu 1944 roku wojska niemieckie wkroczył na Węgry i wtedy też Żydzi węgierscy doświadczyli tego co wcześniej inni w okupowanej Europie. Rodzina Sorosa przetrwała wojnę i duża była w tym zasługa Tivadara. Nauczony doświadczeniem z rewolucji bolszewickiej ojciec sprzedał posiadane nieruchomości na początku wojny. Uzyskane pieniądze pozwoliły przetrwać niemiecką okupację. Był dzięki nim w stanie kupować jedzenie dla rodziny, organizować kryjówki oraz płacić łapówki urzędnikom. Tivadar załatwił również swojemu synowi fałszywe dokumenty na nazwisko Janos Kiss, z których wynikało, że jest on katolikiem oraz chrześniakiem wysoko postawionego węgierskiego urzędnika. W zamian za poświadczenie, że George Soros jest chrześniakiem wspomnianego urzędnika, Tivadar musiał łożyć pieniądze na utrzymanie jego żydowskiej żony. Funkcjonariusz ten zajmował się konfiskatą majątku Żydów, którzy zostali wywiezieni do niemieckich obozów zagłady.

Kilkunastoletni Soros wyjeżdżał z nim do pracy, podczas której majątek węgierskich Żydów był zajmowany. Po latach twierdzi on, że był jedynie biernym świadkiem tych tragicznych wydarzeń, a nie ich uczestnikiem. Oprócz uratowania swojej rodziny, Tivadarowi udało się ocalić również wielu innych Żydów. George Soros stwierdził później, że rok 1944 był najszczęśliwszym w jego życiu, ponieważ mógł on być wtedy świadkiem bohaterstwa swojego ojca.

Po zakończeniu II Wojny Światowej było jasne, że Węgry staną się państwem satelickim Związku Radzieckiego. W 1947 roku zaledwie siedemnastoletni George Soros wyjechał do Londynu. Przebywając na emigracji w Anglii otrzymywał on wsparcie finansowe od ciotki ze Stanów Zjednoczonych. Pieniądze te nie wystarczały jednak na utrzymanie i musiał on podjąć pracę. Warto zaznaczyć w tym miejscu, że Wielka Brytania była zniszczona po wojnie i o pracę było trudno. W związku z tym młody Soros podejmował się najróżniejszych zajęć – pracował na farmie, był portierem nocnym na kolei, kelnerem czy ratownikiem na basenie. W tym czasie studiował on dzieła klasyków ekonomii, takich jak Adam Smith czy David Ricardo. Sorosowi udało się podjąć studia na prestiżowej London School of Economics. Został on przyjęty dopiero za drugim podejściem. Wiele osób może zadawać sobie pytanie jak ubogiemu imigrantowi udało się podjąć studia na tak znakomitej uczelni jak LSE. Być może powodem, dla którego Sorosowi się udało są ówczesne rządy brytyjskiej Partii Pracy. Dzisiaj trudno sobie wyobrazić aby imigrant np. z Afryki był w stanie podjąć tam studia ze względu na wysokie czesne oraz trudności z zaciągnięciem kredytu studenckiego.

Na LSE Soros studiował filozofię, z której uzyskał tytuł magistra. Jego sytuacja finansowa podczas studiów nadal była ciężka i musiał pracować na swoje utrzymanie. W czasie studiów ogromne wrażenie wywarły na niego dzieła Karla Poppera. Filozofia wspomnianego twórcy miała w dalszych latach wpływ na całe życie przyszłego miliardera.

Po zakończeniu studiów w 1952 roku Soros marzył o karierze akademickiej, ale jego oceny były zbyt niskie aby było to możliwe. Po studiach podjął pracę przedstawiciela handlowego. Oferował on kobiece torebki dla sklepikarzy w miejscowości Blackpool. Praca ta wywoływała u niego wyrzuty sumienia, ponieważ towar jaki proponował detalistom bardzo źle się później sprzedawał. Dodatkowym problemem był silny węgierski akcent, który u jego klientów wywoływał nieufność oraz niechęć. W tym samym czasie Soros szukał pracy w kilkudziesięciu instytucjach finansowych w londyńskim City. Dostał odpowiedź tylko od jednej firmy, banku inwestycyjnego – Singer & Friedlander. Być może pomogło mu w tym pochodzenie, nazwa banku wskazuje na żydowskie korzenie założycieli. Dodatkowo dyrektorem wykonawczym był rodak Sorosa, też prawdopodobnie o żydowskich korzeniach. W firmie Singer & Friedlander George Soros zajmował się arbitrażem. Był odpowiedzialny za dokonywanie arbitrażu na akcjach spółek wydobywających oraz przetwarzających złoto.  Arbitraż – zakup instrumentu finansowego na rynku, na którym jego cena jest niższa w celu jednoczesnej odsprzedaży tego samego instrumentu na innym rynku, na którym jego cena jest wyższa. Istotą arbitrażu jest zauważenie różnicy cen tego samego instrumentu na różnych rynkach lub na tym samym rynku. Arbitrażu można dokonać np. poprzez zajęcie długiej pozycji na akcjach spółki oraz krótkiej na kontrakcie terminowym na akcje tej samej spółki. Będzie on skuteczny, gdy w momencie otwierania pozycji cena kontraktu będzie wyższa niż cena akcji. Zarobek stanowi domknięcie różnicy w cenach. Warto zaznaczyć, że arbitraż jest dzisiaj w większości przypadków wykonywany przez komputery. W czasach gdy Soros się nim zajmował musiał on samodzielnie wyszukiwać okazji oraz zawierać transakcje.

Autor : Mateusz Sawicki.

Już wkrótce ciąg dalszy skrótowej biografii Georga Sorosa.